فرض کنید با دستیارِ هوش مصنوعی‌تان متنِ یک درخواستِ وام را آماده کرده‌اید و لینکِ همان گفت‌وگو را برای حسابدارتان فرستاده‌اید. شما فکر می‌کنید فقط او آن لینک را دارد. ماجرای اکتبرِ ۲۰۲۶ دربارهٔ Meta Muse نشان داد که این فرض همیشه درست نیست. در این مطلب می‌بینیم لینک اشتراکی چت هوش مصنوعی چطور در چند سرویسِ بزرگ، یکی پس از دیگری، به بیرون نشت کرده است. بعد می‌بینیم قانون‌گذارِ اروپایی از این سرویس‌ها چه انتظاری دارد و شما چطور می‌توانید کمتر در معرضِ خطر باشید.
در یک نگاه
متا در اکتبر ۲۰۲۶ قابلیتِ اشتراکِ گفت‌وگو در دستیارِ Muse را متوقف کرد. دلیلش این بود که پژوهشگران حدودِ ۶۸۰۰ لینکِ اشتراکی را با جستوجو در سوابقِ passive DNS پیدا کرده بودند. پیش از آن هم گفتوگوهای ChatGPT، Grok و فیدِ Discoverِ اپِ Meta AI به همین شکل عمومی شده بود. پس هر لینکِ اشتراکی را عمومی فرض کنید.
- متا پس از آنکه پژوهشگرانِ امنیتی نشان دادند لینکهای اشتراکیِ Muse به اطلاعاتِ حساسِ کاربران راه می‌دهند، قابلیتِ اشتراک‌گذاریِ گفت‌وگو در این دستیار را متوقف کرد.
- در ماجرای Muse حدودِ ۶۸۰۰ لینکِ اشتراکی با جستوجو در passive DNS پیدا شد. در این لینکها درخواستِ وام، بازبینیِ درآمدِ یک شرکت و هشدارِ کلاهبرداریِ بانکی هم دیده می‌شد.
- در سالِ ۲۰۲۵ بیش از ۴۵۰۰ لینکِ اشتراکیِ ChatGPT در گوگل پیدا شد و بیش از ۳۷۰ هزار گفت‌وگوی Grok در موتورهای جستوجو نمایه شد.
- مادهٔ ۲۵ GDPR در اتحادیهٔ اروپا از سرویس‌ها می‌خواهد داده‌های شخصی به‌طورِ پیش‌فرض و بدونِ اقدامِ خودِ فرد در دسترسِ شمارِ نامعینی از اشخاص قرار نگیرد.
- ایران هنوز قانونِ جامعِ حفاظت از داده‌های شخصی ندارد و «لایحهٔ صیانت و حفاظت از داده‌های شخصی» هنوز در مسیرِ تصویب است.
برای لینکهای اشتراکیِ Meta Muse چه اتفاقی افتاد؟
متا قابلیتِ اشتراک‌گذاریِ گفت‌وگو در Muse را متوقف کرد، چون پژوهشگرانِ امنیتی نشان دادند لینکهای اشتراکی به اطلاعاتِ حساسِ کاربران راه می‌دهند. WIRED این خبر را ۲۱ اکتبرِ ۲۰۲۶ منتشر کرد. به گزارشِ این رسانه، رسیدن به اطلاعاتی که کاربران با این دستیار در میان گذاشته بودند کارِ سختی نبود.
Muse، طبقِ منابعِ عمومی، دستیار یا «عاملِ» هوش مصنوعیِ شخصیِ متاست و ۸ سپتامبرِ ۲۰۲۶ معرفی شد. عامل یعنی دستیاری که فقط جواب نمی‌دهد و از طرفِ شما کار هم انجام می‌دهد. Muse ایمیل می‌نویسد، سفر رزرو می‌کند و فرم پر می‌کند. برای همین طبیعتاً با داده‌های حساس سروکار دارد.
پژوهشگران با یک جستوجو در passive DNS حدودِ ۶۸۰۰ لینکِ اشتراکی از گفتوگوهای Muse پیدا کردند. DNS را می‌توان دفترچهٔ نشانیِ اینترنت دانست که نامِ سایت‌ها را به نشانیِ قابل‌فهم برای رایانه‌ها برمی‌گرداند. passive DNS بایگانیِ پاسخ‌ها و رکوردهای DNS است که در گذشته مشاهده و ثبت شده‌اند. اگر نامِ دامنه یا نشانیِ مربوط به یک لینک در این داده‌ها ثبت شده باشد، ممکن است ردش پیدا شود، حتی اگر آن لینک هیچ‌وقت در گوگل نیامده باشد.
واکنشِ متا سریع بود. Ars Technica دربارهٔ یافته‌ها از متا پرسید و متا گفت قابلیت را متوقف می‌کند. Claroc، که نامش در گزارشها کنارِ این یافته‌ها آمده، گفت خوشحال است که مشکل «به این سرعت» بسته شد.
در این لینکها چه اطلاعاتی بود؟
در این لینکها چیزهای خیلی شخصی‌تر از یک دستورِ آشپزی بود. نمونه‌هایی که پژوهشگران دیدند این‌ها بودند: درخواستِ وامِ صاحبِ یک کسب‌وکارِ کوچک، بازبینیِ داخلیِ درآمدِ یک شرکت، یک هشدارِ کلاهبرداریِ بانکی و یادداشت‌هایی برای آماده کردنِ یک داوطلب پیش از تماسی محرمانه با یک آزمایشگاهِ هوش مصنوعی.
این فهرست نکتهٔ مهمی دربارهٔ عامل‌های هوش مصنوعی نشان می‌دهد. وقتی از دستیار می‌خواهید فرمِ وام را پر کند، عددِ درآمد و اطلاعاتِ کسب‌وکارتان را هم به او می‌دهید. هرچه دستیار کارهای بیشتری برایتان انجام دهد، گفت‌وگوهایش هم به پروندهٔ مالی و کاریِ شما نزدیک‌تر میشود.
پس نشتِ یک لینکِ اشتراکی را نباید فقط شرمندگی از یک گفت‌وگوی خصوصی دید. ممکن است اطلاعاتِ مالی، رازِ تجاریِ یک شرکت یا جزئیاتِ یک مذاکرهٔ کاری فاش شود.
آیا این اولین بار است که گفت‌وگو با هوش مصنوعی لو می‌رود؟
نه. Muse دستِ‌کم چهارمین نمونهٔ مهم در حدودِ یک سال و نیم است. الگو هم تقریباً همیشه یکی است: دکمه‌ای که کاربر خیال می‌کند فقط لینکی خصوصی می‌سازد، در عمل گفت‌وگو را جلوی چشمِ دیگران می‌گذارد.
سرِ نخ از خودِ متا شروع شد. در ژوئنِ ۲۰۲۵ در فیدِ Discoverِ اپِ Meta AI، یعنی صفحه‌ای برای دیدنِ کارهای کاربرانِ دیگر، گفتوگوهای شخصی از مسائلِ پزشکی تا مشاورهٔ مالیاتی عمومی دیده می‌شد. رابطِ کاربری روشن نمی‌گفت که دکمهٔ اشتراک گفت‌وگو را برای همه منتشر می‌کند. بیش از ۱۰ هزار نفر دادخواستِ بنیادِ موزیلا را امضا کردند و متا مدتی کوتاه یک صفحهٔ هشدارِ اجباری اضافه کرد.
در اوتِ ۲۰۲۵ نوبتِ ChatGPT و Grok رسید. جدولِ زیر چهار ماجرا را کنارِ هم نشان می‌دهد. عددها مالِ گزارش‌های همان زمان است و ممکن است ابعادِ واقعی متفاوت بوده باشد.
- سرویس: فیدِ Discoverِ اپِ Meta AI · زمان: ژوئنِ ۲۰۲۵ · چه اتفاقی افتاد: گفتوگوهای شخصی در فیدِ عمومی دیده می‌شد · ابعادِ گزارش‌شده: بی‌عدد در منبع؛ دادخواستِ موزیلا با بیش از ۱۰ هزار امضا · واکنشِ شرکت: افزودنِ صفحهٔ هشدارِ اجباری برای مدتی کوتاه
- سرویس: ChatGPT (OpenAI) · زمان: اوتِ ۲۰۲۵ · چه اتفاقی افتاد: گزینهٔ «قابلکشف کردنِ چت» لینکها را برای موتورهای جستوجو قابلِ نمایش میکرد · ابعادِ گزارش‌شده: بیش از ۴۵۰۰ لینک در گوگل (یافتهٔ Fast Company) · واکنشِ شرکت: حذفِ این گزینه
- سرویس: Grok (xAI) · زمان: اوتِ ۲۰۲۵ · چه اتفاقی افتاد: دکمهٔ share نشانیِ یکتایی می‌ساخت که ظاهراً بی‌اطلاعِ کاربران برای موتورهای جستوجو باز بود · ابعادِ گزارش‌شده: بیش از ۳۷۰ هزار گفت‌وگوی نمایه‌شده (گزارشِ فوربس) · واکنشِ شرکت: در شواهدِ ما نیامده
- سرویس: Meta Muse · زمان: اکتبرِ ۲۰۲۶ · چه اتفاقی افتاد: لینکهای اشتراکی از راهِ سوابقِ passive DNS پیدا می‌شد · ابعادِ گزارش‌شده: حدودِ ۶۸۰۰ لینک · واکنشِ شرکت: توقفِ قابلیتِ اشتراک‌گذاری
چرا دکمهٔ «اشتراک» این‌قدر دردسر می‌سازد؟
مشکل بیشتر از طراحی است تا بی‌دقتیِ کاربر. تجربهٔ OpenAI این را خوب نشان می‌دهد. گزینهٔ قابلکشف شدنِ چت در ChatGPT انتخابی بود، یعنی کاربر باید خودش آن را روشن میکرد. با این حال دِین استاکی، مدیرِ ارشدِ امنیتِ اطلاعاتِ OpenAI، گفت این قابلیت «فرصت‌های زیادی» برای اشتراکِ ناخواسته ساخت.
معنایش این است که یک تیک و یک توضیحِ کوچک کافی نیست. وقتی کسی وسطِ کار دکمهٔ «اشتراک» را می‌زند، معمولاً به یک نفر فکر می‌کند، نه به گوگل یا بایگانی‌های اینترنت. فیدِ Discover هم همین را نشان داد، چون رابطِ کاربری روشن نمی‌گفت گفت‌وگو برای همه منتشر میشود.
ماجرای Muse یک لایهٔ تازه هم اضافه می‌کند. در دو نمونهٔ ChatGPT و Grok، گفت‌وگوها به موتورهای جستوجو رسیده بودند. در Muse مسیرِ کشف، سوابقِ DNS بود. پس حتی لینکی که گوگل نمایه‌اش نکرده باشد هم لزوماً مخفی نمی‌ماند. لینکِ «فقط با داشتنِ نشانی» با لینکِ خصوصی فرق دارد.
GDPR از سرویس‌های هوش مصنوعی چه می‌خواهد؟
مادهٔ ۲۵ GDPR از کنترل‌کنندهٔ داده، یعنی شرکتی که تصمیم می‌گیرد دادهٔ شما چطور پردازش شود، می‌خواهد حریمِ خصوصی را از اول در طراحی بگذارد. بندِ دومِ همین ماده صریح‌تر است: داده‌های شخصی نباید به‌طورِ پیش‌فرض و بدونِ اقدامِ خودِ فرد در دسترسِ «شمارِ نامعینی از اشخاص» قرار بگیرد. این تعهد با تدابیرِ فنی و سازمانی اجرا میشود.
اگر همین معیار را کنارِ جدولِ بالا بگذاریم، پرسشِ اصلی روشن میشود. آیا کاربری که لینکی برای یک نفر می‌سازد، واقعاً خودش خواسته گفت‌وگو در دسترسِ عده‌ای نامعلوم قرار بگیرد؟ داوری دربارهٔ اینکه هر کدام از این ماجراها نقضِ قانون بوده یا نه، با نهادهای ناظر و حقوق‌دانانِ متخصص است، نه با ما. هیئتِ اروپاییِ حفاظت از داده (EDPB) هم راهنمای 4/2019 را دربارهٔ همین ماده منتشر کرده که نسخهٔ 2.0 آن در دسترس است.
یک نکته را باید روشن گفت. GDPR مقرراتِ اتحادیهٔ اروپاست که از ۲۵ مهِ ۲۰۱۸ اجرایی شده و قانونِ لازم‌الاجرا در ایران نیست. ایران هنوز قانونِ جامعِ حفاظت از داده‌های شخصی ندارد و «لایحهٔ صیانت و حفاظت از داده‌های شخصی» چند سال است در دولت و مجلس در جریانِ تدوین و تصویب است. زومیت از تصویبِ آن در کمیسیونِ حقوقیِ دولت خبر داده، اما وضعیتِ فعلی‌اش روشن نیست. پس کاربرِ ایرانی فعلاً بیشتر باید به رفتارِ خودش و سیاست‌های خودِ سرویس تکیه کند.
پیش از فرستادنِ لینکِ چت با هوش مصنوعی چه کنیم؟
ساده‌ترین قاعده این است که هر لینکِ اشتراکی را عمومی فرض کنید. چهار ماجرای جدولِ بالا در چهار سرویسِ مختلف رخ داد و هر بار کاربر گمان میکرد گفت‌وگو خصوصی می‌ماند. چند عادتِ ساده خطر را کمتر می‌کند. این‌ها توصیهٔ عمومی‌اند و جای مشاورهٔ امنیتیِ تخصصی را نمی‌گیرند.
اگر در شرکت یا کسب‌وکاری کار می‌کنید و دادهٔ مشتری یا اطلاعاتِ مالی با دستیارِ هوش مصنوعی پردازش میشود، سیاستِ استفاده از این ابزارها را با کارشناسِ امنیت یا حقوقِ داده تعیین کنید. نمونه‌هایی مثلِ بازبینیِ درآمدِ شرکت در لینکهای Muse نشان می‌دهد این خطر فقط شخصی نیست.
- اطلاعاتِ حساس مثلِ عددِ حساب، درآمد، پروندهٔ پزشکی یا جزئیاتِ قرارداد را در گفت‌وگویی که قرار است به اشتراک بگذارید نیاورید. اگر لازم است، نسخهٔ بی‌نام و خلاصه‌شده بفرستید.
- به‌جای لینک، فقط تکه‌ای را که لازم است کپی کنید و از راهی بفرستید که گیرنده‌اش مشخص است.
- در تنظیماتِ سرویس ببینید چه لینک‌هایی ساخته‌اید و لینک‌هایی را که دیگر لازم ندارید از همان‌جا حذف کنید.
- پیش از زدنِ دکمهٔ اشتراک، متنِ کنارِ آن را بخوانید. واژه‌هایی مثلِ «عمومی»، «Discover» یا «قابلکشف» یعنی گفت‌وگو ممکن است به دستِ غریبه‌ها برسد.
- امنیتِ خودِ حساب را هم جدی بگیرید: رمزِ قوی و یکتا، ورودِ دومرحله‌ای، و بی‌اعتمادی به پیام‌هایی که به‌اسمِ پشتیبانیِ سرویس رمز یا کد می‌خواهند.
پرسش‌های پرتکرار
آیا گفتوگوهای من با Meta Muse هم لو رفته است؟
اگر لینکِ اشتراکی نساخته باشید، این ماجرا طبقِ گزارشها به لینکهای اشتراکی مربوط بوده است. متا خودِ قابلیت را متوقف کرده است. برای اطمینان دربارهٔ حسابِ خودتان، اطلاعیههای رسمیِ متا را دنبال کنید.
لینکی که در گوگل نیامده، امن است؟
لزوماً نه. لینکهای Muse از راهِ سوابقِ passive DNS پیدا شدند، نه از راهِ گوگل. هر لینکی را که با داشتنِ نشانی باز میشود عمومی فرض کنید.
قابلیتِ عمومی کردنِ چت در ChatGPT هنوز هست؟
OpenAI در اوتِ ۲۰۲۵ گزینهٔ «قابلکشف کردنِ چت» را که لینکها را برای موتورهای جستوجو قابلِ نمایش میکرد حذف کرد. خودِ امکانِ ساختنِ لینکِ اشتراکی بحثِ جداگانهای است و باید تنظیماتِ فعلیِ سرویس را ببینید.
GDPR از کاربرِ ایرانی هم حمایت می‌کند؟
GDPR مقرراتِ اتحادیهٔ اروپاست و قانونِ ایران نیست. اینکه دربارهٔ یک کاربرِ مشخص اعمال میشود یا نه، پرسشی حقوقی است و پاسخش با متخصص است. ایران هنوز قانونِ جامعِ حفاظت از داده ندارد.
جمع‌بندی
از فیدِ Discoverِ متا تا ChatGPT، Grok و حالا Muse، الگو تکرار شده است. دکمه‌ای که برای راحتیِ کاربر ساخته شده، گفت‌وگوی خصوصی را به جایی می‌برد که کاربر انتظارش را ندارد. واکنش‌ها هم یکسان نبوده است: متا اشتراک‌گذاری در Muse را متوقف کرد و OpenAI گزینهٔ قابلکشف کردنِ چت را حذف کرد، اما در فیدِ Discover فقط برای مدتی کوتاه صفحهٔ هشدار اضافه شد. در همین حال مشکل هر بار در سرویسی تازه پیدا شده است. تا وقتی اصلِ «حریمِ خصوصی به‌طورِ پیش‌فرض» واقعاً در طراحی دیده نشود، بهترین دفاعِ شما همان عادتِ ساده است: هر لینکِ اشتراکی را عمومی فرض کنید و دادهٔ حساس را در آن نگذارید.
نظرها
هنوز نظری ثبت نشده. اولین نفری باشید که نظر می‌دهد.
نظر شما